Longkanker algemeen
Het mesothelioom
Wat is een maligne mesothelioom en hoe ontstaat het?
Een (kwaadaardig) mesothelioom, ook wel longvlieskanker of
borstvlieskanker genoemd, is een specifieke longtumor, veroorzaakt
door de inademing van asbest. Asbestvezels
worden ingeademd
en nestelen
zich in de longvliezen. Daar prikkelen zij de bekledende cellen
en bewerkstelligen zij dusdanige veranderingen, dat deze cellen
in kwaadaardige tumorcellen veranderen.
Een maligne mesothelioom is een zeer kwaadaardige aandoening van
de sereuze vliezen. Meestal betreft dit de longvliezen maar een
enkele maal het buikvlies (10%) of het hartzakje (in minder dan
1% van de gevallen). Het wordt bijna altijd veroorzaakt door blootstelling
aan asbest en in het bijzonder aan crocidoliet. De vezels van deze
asbestsoort zijn lang en zeer dun. Na inademing komen deze vezels
diep in de long en zijn in staat de bekledende cellen van de sereuze
vliezen (de mesotheelcellen) zodanig te prikkelen dat er genetische
veranderingen optreden en stoornissen in de celdeling, waardoor
deze uiteindelijk ontaarden tot kwaadaardige cellen. Onder normale
omstandigheden sterven deze cellen af. Door de specifieke genetische
veranderingen en door de ontstane ontstekingsreactie stimulering
van de celgroei, kunnen deze cellen echter overleven en kwaadaardig
worden. Mogelijk speelt een virus ook een rol in het ontstaan van
het maligne mesothelioom. In Nederland komen per jaar 400 nieuwe
gevallen van maligne mesothelioom voor. Pas na 2018 zal er afname
van het aantal nieuwe gevallen zijn. Deze daling is te danken aan
het asbestbesluit, waardoor gebruik van asbest in Nederland verboden
is.
Op basis van histologische kenmerken worden 4 vormen van maligne
mesothelioom onderscheiden. Het epitheliale, het sarcomateuze, het
desmoplatische en het gemengde (epitheliaal en sarcomateus) type.
Het laatste type komt het meeste voor.
Op het moment wordt mesothelioom
in Nederland gezien als een beroepsziekte, waarvoor
compensatie gekregen kan worden. Het Instituut Asbestslachtoffers bemiddelt hierin.
(zie: www.asbestslachtoffers.nl).
Wat zijn de symptomen?
Tussen de blootstelling aan asbest en het ontstaan van een maligne
mesothelioom zit meestal een periode van ongeveer 20 jaar. Dit betekent
dat mensen met mesothelioom meestal boven de 50 jaar zijn. De eerste
klachten zijn: pijn in de borstkas of een onaangenaam gevoel in
de borstkas, kortademigheid en hoesten. De kortademigheid ontstaat
door de vochtophoping tussen de longvliezen. Pijn staat vooral op
de voorgrond als de tumor ingroeit in de borstwand en de zenuwen
die daar lopen worden aangetast. Door deze ingroei ontstaat er als
het ware een pantser rond de long, die daardoor niet goed meer kan
functioneren. Hierdoor ontstaat meer kortademigheid. Dit leidt ook
tot misvorming van de borstkas. Er heeft in 40% een verspreiding
plaats naar de lokale lymfeknopen. Uitzaaiing naar andere organen
via de bloedbaan speelt meestal geen belangrijke rol. In een latere
fase treedt vermagering op.
Onderzoeken bij mesothelioom
De arts zal eerst
vragen naar de voorgeschiedenis en met name of er in het verleden
gewerkt is met asbest. De beroepen met de meeste
risico’s zijn werkers in de scheepsbouw en in de verwarmingsindustrie.
Bij het lichamelijk onderzoek kan een demping over de long gevonden
worden ten gevolge van het vocht. Over dit gebied van demping wordt
minder ademgeruis gehoord. Soms kan de tumor door de borstwand naar
buiten groeien.
Op de longfoto kan vocht en verdikkingen van de longvliezen gezien
worden. Dit is bijna altijd eenzijdig. Een CT-scan van de borstkas
geeft betere informatie waar de tumor in de longvliezen zit. Belangrijk
is pathologisch onderzoek om vast te stellen of dit vocht of de
veranderingen aan de longvliezen werkelijk berusten op een maligne
mesothelioom. Daarom wordt het vocht en een stukje van de longvliezen
onderzocht. Dit kan gebeuren door met een injectienaald door de
huid wat vocht op te zuigen. Meestal heeft dit vocht een bloederig
aanzien. Het stukje longvlies kan met een blinde biopsie door de
huid heen gebeuren of via een kijkoperatie (thoracoscopie).
Deze onderzoeken gebeuren om de diagnose maligne mesothelioom zeker
te stellen en om de uitgebreidheid van de tumor vast te stellen
in verband met mogelijke behandeling. Hierna kan ook een voorzichtige
uitspraak worden gedaan over de levensverwachting. Vanwege de verstrekkende
gevolgen van de diagnose maligne mesothelioom en de moeilijkheden
in het juist interpreteren van de histologische bevindingen is er
een landelijk orgaan (het mesotheliomen panel) dat het verkregen
weefsel mede beoordeelt en uitsluitsel geeft over de waarschijnlijkheid
van een maligne mesothelioom. Het vastleggen van de uitgebreidheid
van de tumor gebeurt aan de hand van de T (voor tumor grootte en
plaats), de N (voor al of niet aangedaan zijn van lymfeklieren)
en de M (voor uitzaaiing naar andere organen) status. Aan de hand
hiervan wordt een indeling gemaakt in vier stadia.
Behandeling bij maligne mesothelioom
Voor het maligne mesothelioom bestaat geen genezende behandeling.
Bij het vaststellen van de diagnose is de ziekte al dermate uitgebreid
dat genezing niet meer mogelijk is.
In het verleden is chirurgische behandeling geprobeerd. Dit waren
zeer grote ingrepen met een hoge kans op overlijden na de operatie.
Op dit moment wordt chirurgie niet als een reële behandel mogelijkheid
gezien.
Het maligne mesothelioom is niet gevoelig voor radiotherapie. Bovendien
is het betrokken gebied (de halve borstkas) zeer groot. Soms wordt
radiotherapie gegeven om te proberen de pijn tegen te gaan en om
te voorkomen dat de tumor door de insteekopeningen, waardoor geprobeerd
is tot een diagnose te komen, heen groeit.
Chemotherapie was tot voor kort weinig tot niet effectief bij de behandeling van het mesothelioom. Sinds kort is er nieuwe geneesmiddel (pemetrexed = Alimta®) beschikbaar, dat zeker als het gegeven wordt samen met een platinum-bevattend geneesmiddel een duidelijk effect op de tumor laten zien. Uit onderzoeken bleek dat bij 41 van de 100 patiënten die met deze combinatie worden behandeld er een afname van de tumormassa gevonden te worden (responspercentage 41.3%). Er is ook een effect op de overleving van deze combinatie geneesmiddelen: na 12,1 maand leeft nog de helft van de patiënten die behandeld zijn (mediane overleving van 12,1 maand). Het middel wordt direct in het bloedvat gebracht door middel van een infuus, dat gedurende 10 minuten loopt. De behandeling wordt om de drie weken herhaald.
Uitgebreidere informatie over de werkingswijze en bijwerkingen van het middel Alimta® is te vinden op de website onder cytostatica: klik hier.
Andere wijzen van behandeling, zoals toediening van celdodende geneesmiddelen direct tussen de longvliezen (intrapleuraal) en meer geavanceerde behandelingen met tumorstofjes (zoals interferon etc) en genetische therapie blijken tot op dit moment meer bijwerkingen dan effect op het mesothelioom te hebben en worden dus niet aangeraden..
Of in de toekomst een combinatie van diverse behandelingen achter elkaar, zoals operatie gevolgd door behandeling met celdodende geneesmiddelen en uitwendige bestraling, een plaats zal krijgen bij de behandeling van patiënten met een bepaald stadium (mate van uitgebreidheid) van de ziekte is op dit moment in onderzoek. Deze vorm van behandeling vereist een zeer nauwkeurig vaststellen van de uitgebreidheid van het mesothelioom om te weten wie voor deze combinatie behandeling in aanmerking komt..
Overlevingskansen
Bij inschatten van overlevingskansen wordt altijd uitgegaan
van gemiddelden. Dat zegt dus weinig over hoe het u zal vergaan. Als
u graag overlevingscijfers van mesothelioom wilt zien, klik
dan hier.
Uitgebreidere informatie zie:
Internet:
- www.oncoline.nl
- www.diagnose-kanker.nl
- www.asbestslachtoffers.nl (Instituut Asbestslachtoffers)
- www.comite-asbestslachtoffers.nl
- www.kankerpatient.nl/avn
Nieuwsbrief
Het Instituut Asbestslachtoffers geeft een nieuwsbrief uit met allerlei nieuws die speciaal voor deze groep van belang is.
Voor een abonnement kunt u zich (gratis) aanmelden via secrias@ser.nl, vermeld dan even uw naam, evt. organisatienaam en e-mailadres en als onderwerp/subject: aanmelding IAS Nieuwsbrief
|
