Voor familie en vrienden

Iedere patiënt reageert anders op de ziekte

Longkanker is een heel ernstige ziekte en in de meeste gevallen ongeneeslijk: 10 tot 15 % van de longkankerpatiënten kan worden genezen. Veel longkankerpatiënten hebben dus niet alleen te verwerken ernstig ziek te zijn, maar ook om binnen afzienbare tijd te kunnen sterven. Iedere patiënt reageert daarop verschillend en verwerkt het ook anders (zie ook ‘Wat vertel ik mijn omgeving’ onder kopje ‘Iedereen verwerkt het anders’). Er zijn reacties die begrijpelijk zijn, zoals bijvoorbeeld wanhoop, verdriet, angst, boosheid en neerslachtigheid. Maar er kunnen ook reacties zijn waar u moeite mee hebt. Soms zult u zelfs moeite hebben om de persoon die de patiënt was voordat hij ziek werd te herkennen. Iemand die altijd rustig en bedaard was, kan plotseling last hebben van heftige stemmingswisselingen. Er kunnen ook reacties zijn waarvan u zich afvraagt of u misschien moet ingrijpen. Zo kan het dat een patiënt zijn boosheid over zijn ziekte afreageert op zijn omgeving, mn op de mensen waar hij het meest van houdt, en heel onredelijk wordt.

“Mijn vader was ontzettend boos dat hij ziek was. Hij was daardoor niet te genieten en kon vooral tegen mijn moeder erg uitvallen. Zij was erg verdrietig en probeerde hem te steunen, maar niets wat ze deed was goed. Er viel gewoon niet met hem te leven.”
   Dochter van patiënt, 39 jaar

Een regelmatig voorkomende reactie van longkankerpatiënten is dat ze de ernst van hun ziekte ontkennen en te optimistisch zijn over de toekomst. Het kan heel goed dat het voor u duidelijk is dat de longkanker van uw naaste ongeneeslijk is, maar de patiënt zelf zegt te zullen genezen.

“Toen mijn vader werd geopereerd bleek de kanker te zijn uitgezaaid. Ze hadden wel iets weggehaald, maar niet alles. Volgens mijn vader was de operatie geslaagd en kreeg hij chemotherapie voor de zekerheid. Wij wisten dat dit niet waar was en de chemotherapie was bedoeld om zijn leven te verlengen. We probeerden er wel voorzichtig met hem over te praten, maar hij ontkende het in alle toonaarden. Wij voelden ons erg ongemakkelijk, want we wisten niet goed wat we moesten doen.”
   Zoon van patiënt, 27 jaar

Een verklaring voor zo’n houding kan zijn dat het bericht ongeneeslijk ziek te zijn voor de patiënt te erg is om te verwerken en daarom (nog) niet tot hem doordringt. Het kan ook dat de patiënt eigenlijk wel weet wat er aan de hand is, maar hier niet over wil praten. Bijvoorbeeld omdat hij zijn dierbaren wil sparen. Voorzichtig met de patiënt praten en aftasten of hij het niet goed heeft begrepen of dat er misschien een andere reden is voor zijn houding kan goed zijn. Maar hem of haar tot andere gedachten dwingen is meestal niet zinvol. Veel patiënten hebben tijd nodig om tot het besef te komen dood te zullen gaan.

“In het begin had mijn man het over genezen. Hij wist eigenlijk zeker dat hij beter zou worden. En ik dacht dat ook. Maar later toen de kanker terugkwam gingen we anders praten, toen hadden we het niet m eer over genezen, maar over het verlengen van zijn leven.”
   Echtgenote van patiënt, 59 jaar

Er is kans dat uw relatie met de patiënt door de ziekte en alles wat daarbij komt kijken (tijdelijk) verandert. Mensen kunnen door een ernstige ziekte als longkanker dichterbij elkaar komen te staan, maar helaas ook verder van elkaar verwijderd raken. Dit komt vaak omdat ze elkaars reactie op de situatie niet goed begrijpen en dit spanningen oplevert.
Probeer de patiënt de ruimte te geven om alles wat er gebeurt op eigen wijze en in eigen tempo te verwerken. Bedenk dat het voor u, die niet ziek is en er misschien emotioneel iets verder vanaf staat, een heel andere situatie is dan voor de patiënt zelf. Maar blijf wel eerlijk en cijfer u zelf niet weg. Daar schiet niemand iets mee op. Patiënten vinden het ook dikwijls heel vervelend als ze teveel worden ontzien. Ze hebben dan het gevoel niet meer serieus te worden genomen en niet voor vol te worden aangezien. Dus als u moeite heeft met hoe de patiënt reageert of hoe het contact tussen u verloopt, probeer dat dan rustig te bespreken.